Ý nghĩa tháng hành động quốc gia về Dân số
Và kỷ niệm ngày Dân số Việt Nam 26/12 năm 2025
Tháng Hành động Quốc gia về Dân số và Ngày Dân số Việt Nam góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp chính quyền, đoàn thể, tổ chức xã hội, từng gia đình và toàn xã hội về ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác dân số đối với sức khỏe, hạnh phúc của mỗi người dân, mỗi gia đình, đối với sự phát triển bền vững của đất nước, dân tộc Việt Nam.
Ngay từ năm 1961, khi dân số cả nước ta chỉ mới khoảng 31 triệu người trong đó Miền Bắc chỉ gần 17 triệu người, Hội đồng Chính phủ đã có Quyết định số 216-CP ngày 26/12 “về việc sinh đẻ có hướng dẫn”. Với văn bản này có thể nói Việt Nam thuộc nhóm những nước có chương trình kế hoạch hóa gia đình sớm nhất thế giới. Trải qua hơn 60 năm thực hiện các mục tiêu của công tác Dân số, nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng, góp phần phát triển kinh tế bền vững của đất nước. Những thành tựu đó đã góp phần to lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô và đất nước. Trước các vấn đề dân số thực tiễn nảy sinh như: mức sinh thay thế trên phạm vi toàn quốc chưa thật sự bền vững, xuất hiện xu thế mức sinh xuống thấp; gia tăng mất cân bằng giới tính khi sinh; già hóa dân số nhanh, phân bố dân số, quản lý di dân chưa được chú trọng đúng mức. Các yếu tố dân số chưa được lồng ghép một cách hệ thống trong hoạch định, thực thi chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội... đòi hỏi phải có những đổi mới để giải quyết toàn diện, đồng bộ và căn bản hơn các vấn đề dân số.
Trung bình mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh sản có 6,4 con năm 1960 giảm xuống còn 2,09 con năm 2006 (đạt mức sinh thay thế) và duy trì liên tục đến nay; Việt Nam đã đạt được nhiều tiến bộ trong nỗ lực chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em. Tỷ suất chết trẻ em dưới 1 tuổi và tỷ suất chết trẻ em dưới 5 tuổi đều giảm mạnh trong vòng hai thập kỷ qua. Tỷ suất chết của trẻ em dưới 1 tuổi (IMR) là 14 trẻ tử vong trên 1000 trẻ sinh sống, giảm hơn một nửa so với cách đây hơn 20 năm, đưa Việt Nam thành 1 trong 5 nước đang phát triển có mức tử vong bà mẹ, trẻ em giảm nhanh nhất trên thế giới; Tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em giảm nhanh; Tuổi thọ trung bình của người Việt Nam là 73,6 tuổi; trong đó, tuổi thọ của nam giới là 71,0 tuổi, của nữ giới là 76,3 tuổi. Từ năm 1989 đến nay, tuổi thọ trung bình của Việt Nam liên tục tăng, từ 65,2 tuổi năm 1989 lên 74,7 tuổi năm 2024. Những kết quả quan trọng này đã đóng góp đáng kể vào thành tựu phát triển kinh tế - xã hội thời kỳ đổi mới, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.
Hiện tại, với quy mô dân số hơn 100 triệu người, Việt Nam là nước đông dân thứ 15 trên thế giới và thứ 3 khu vực Đông Nam Á; trong đó có khoảng 53 triệu người đang trong độ tuổi lao động (theo số liệu tính đến Quý IV năm 2024), đây là nguồn nhân lực to lớn cho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, cho sự chấn hưng và phát triển của dân tộc. Vì vậy, đầu tư phát triển giáo dục, y tế và việc làm cho lực lượng lao động trẻ nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực có vai trò cốt yếu trong giai đoạn hiện nay.
Bên cạnh mức sinh thấp, dân số Việt Nam đang xuất hiện những xu hướng mới, vừa mang lại cơ hội, vừa gây ra những thách thức cho sự phát triển bền vững ở nước ta, như: Cơ cấu dân số vàng; mất cân bằng giới tính khi sinh; già hoá dân số; mức sinh giữa các vùng còn chênh lệch đáng kể; chất lượng dân số tăng lên nhưng chưa cao; di dân diễn ra mạnh mẽ và phân bố dân số còn nhiều bất cập. Rõ ràng, tình trạng dân số của nước ta ngày nay đã hoàn toàn khác tình trạng dân số cách đây hơn nửa thế kỷ. Do đó, đã đến lúc phải giải quyết toàn diện các vấn đề dân số, chứ không chỉ đơn thuần là kế hoạch hóa gia đình. Chính vì vậy, Nghị quyết số 21/NQ-TW của Hội nghị lần thứ sáu Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã định hướng cho chính sách dân số Việt Nam trong thời gian tới là: “Dân số là yếu tố quan trọng hàng đầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Công tác dân số là nhiệm vụ chiến lược, vừa cấp thiết vừa lâu dài; là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân; tiếp tục chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang Dân số và Phát triển”.
Sau hơn 7 năm thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW, Bộ Chính trị đã tiếp tục có chỉ đạo tại Kết luận số 149-KL/TW ngày 10/4/2025 về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW trong đó nhấn mạnh, tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo, quán triệt sâu sắc, đầy đủ các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết 21-NQ/TW, nhất là quan điểm chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước giàu mạnh và thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.
Đặc biệt, trong kỳ họp quốc hội lần này Dự thảo Luật Dân số đã được thông qua, tập trung quy phạm hóa 4 chính sách lớn: Duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số, dân số già, và nâng cao chất lượng dân số.
Cùng với cả nước và thành phố Hà Nội, công tác Dân số của phường Chương Mỹ đã có những đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế xã hội của thành phố . Trong năm qua, Đảng ủy, HĐND, UBND phường luôn xác định công tác dân số là bộ phận quan trọng của Chiến lược phát triển của thành phố, là giải pháp cơ bản để nâng cao chất lượng cuộc sống của từng người, từng gia đình và cộng đồng. Do đó, Đảng uỷ phường Chương Mỹ xây dựng và ban hành kế hoạch Triển khai thực hiện Quyết định số 1745/QĐ-TTg ngày 15/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch số 358-KH/TU ngày 22/8/2025 của Thành ủy Hà Nội về thực hiện Kết luận số 149-KL/TW ngày 10/4/2025 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW của Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XII “Về công tác dân số trong tình hình mới” trên địa bàn phường Chương Mỹ. Ban chỉ đạo công tác Dân số và Phát triển phường, đã ban hành các văn bản chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ về công tác dân số năm 2025 cụ thể: Quyết định số 149/QĐ-UBND ngày 29/07/2025 của UBND phường Chương Mỹ về thành lập Ban chỉ đạo công tác dân số phường Chương Mỹ; Quyết định số 151/QĐ-UBND ngày 29/07/2025 của UBND phường Chương Mỹ về việc thành lập mạng lưới cộng tác viên Dân số Chương Mỹ; Kế hoạch số 48/KH-UBND ngày 30/7/2025 của UBND phường Chương Mỹ về việc thực hiện công tác dân số và phát triển trên địa bàn phường Chương Mỹ 6 tháng cuối năm 2025;
Cùng với sự phấn đấu tích cực của các cấp, các ngành các tổ chức đoàn thể, sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ làm công tác Dân số và sự đồng tình hưởng ứng của nhân dân công tác Dân số của huyện đã đạt được những thành tựu đáng kể trong năm 2025:
Tỷ lệ nam, nữ được tư vấn, khám sức khoẻ trước khi kết hôn là: 88,6% đạt 100,8% kế hoạch năm. Tỷ lệ người cao tuổi được khám sức khoẻ định kỳ 1 năm/lần là: 87,5% đạt 100,6% kế hoạch năm.Tỷ số giới tính khi sinh là: 111,9 trẻ trai/100 trẻ gái.Tỷ lệ sàng lọc trước sinh 4 bệnh phổ biến (% số bà mẹ mang thai) là: 87,5% đạt 105% kế hoạch năm.Tỷ lệ sàng lọc sơ sinh 5 bệnh phổ biến (% số trẻ sơ sinh) là đạt 85,1% đạt 96.7 % kế hoạch năm. Tổng các chỉ tiêu biện pháp tránh thai đạt tỷ lệ (3229/2962) = 110 % so với kế hoạch giao.
Ngoài ra, nhiều mô hình nâng cao chất lượng dân số đã được triển khai và nhân rộng như: mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, các lớp truyền thông ngày càng phát huy được vai trò nâng cao nhận thức của người dân trong việc chăm sóc sức khỏe chủ động.
Như vậy, thành tựu của công tác dân số Thủ đô nói chung và của phường Chương Mỹ nói riêng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, chất lượng dân số được nâng cao, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng tuổi thọ trung bình, tăng cường chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân, giảm tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng, tỷ lệ sàng lọc trước sinh, sơ sinh tăng, cải thiện cơ cấu dân số về tuổi, làm cho nhóm dân số trong độ tuổi lao động chiếm đa số trong tổng số dân cư.
Với nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của chương trình Dân số và phát triển trong sự nghiệp phát triển kinh tế- xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống, toàn bộ hệ thống làm công tác Dân số quyết tâm đoàn kết phấn đấu khắc phục mọi khó khăn, vận dụng những điều kiện thuận lợi, xác định những nhiệm vụ và biện pháp thích hợp trong tình hình mới, chủ động sáng tạo trong mọi hoạt động, nỗ lực thực hiện nhiệm vụ được giao, tạo tiền đề thuận lợi để triển khai các nhiệm vụ Dân số và phát triển trong giai đoạn tới.
Hiện nay, trước các vấn đề dân số thực tiễn nảy sinh như: mức sinh thay thế trên phạm vi toàn quốc chưa thật sự bền vững, xuất hiện xu thế mức sinh xuống thấp; gia tăng mất cân bằng giới tính khi sinh; già hóa dân số nhanh, phân bố dân số, quản lý di dân chưa được chú trọng đúng mức. Các yếu tố dân số chưa được lồng ghép một cách hệ thống trong hoạch định, thực thi chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội... đòi hỏi phải có những đổi mới để giải quyết toàn diện, đồng bộ và căn bản hơn các vấn đề dân số. Chính vì thế, hôm nay chúng ta có mặt ở đây để cùng nhau hưởng ứng chủ đề của tháng hành động là “Đầu tư cho công tác dân số là đầu tư cho phát triển bền vững” . Một trong những yếu tố then chốt góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của cả nước nói chung và của các tỉnh, thành phố nói riêng.
Chính vì vậy, các cấp ủy Đảng, Chính quyền, các ban ngành, đoàn thể và xã hội cần đồng hành cùng sự nghiệp Dân số và Phát triển vì sự phồn vinh của đất nước, tuyên truyền về nâng cao chất lượng dân số, chú trọng tuyên truyền các nội dung về sức khỏe sinh sản VTN/TN, tư vấn, khám sức khỏe trước hôn nhân; Tầm soát, chẩn đoán và điều trị sớm bệnh tật trước sinh và sơ sinh cho các cặp vợ chồng trẻ, các gia đình trẻ. Bằng những kinh nghiệm phong phú và những bài học quý giá trong 64 năm qua, chương trình dân số của Thủ đô Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung quyết tâm vươn lên những tầm cao mới, thực hiện nhiệm vụ quan trọng nhất là cùng với cả nước bảo đảm duy trì được mức sinh thay thế để ổn định quy mô dân số vào giữa thế kỷ 21, tiến tới nâng cao chất lượng dân số tạo điều kiện để mỗi người dân, mỗi gia đình và toàn xã hội có cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Trạm y tế phường Chương Mỹ
