NHẬN BIẾT THỰC PHẨM HƯ HỎNG VÀ BIỆN PHÁP BẢO QUẢN TRONG MÙA HÈ NẮNG NÓNG ĐỐI VỚI CÁC BỮA CỖ ĐÔNG NGƯỜI
- Thứ năm - 06/08/2026 05:21
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Vào mùa hè, thời tiết nắng nóng gay gắt với nền nhiệt độ thường xuyên duy trì ở mức cao là thời điểm các gia đình, dòng họ tổ chức nhiều hoạt động giao lưu, sum họp như đám cưới, đám hỏi, lễ mừng thọ, giỗ chạp hay tiệc liên hoan. Những bữa cỗ đông người này là nét đẹp văn hóa thắt chặt tình làng nghĩa xóm. Tuy nhiên, thời tiết oi bức của mùa hè lại chính là kẻ thù số một của an toàn thực phẩm (ATTP). Ở nhiệt độ từ 30 đến 40 độ C, các loại vi khuẩn, nấm mốc và độc tố phát triển với tốc độ chóng mặt. Chỉ cần một sơ suất nhỏ trong khâu lựa chọn, chế biến hay bảo quản, thực phẩm sẽ lập tức bị biến chất, ôi thiu, nguy cơ cao dẫn đến các vụ ngộ độc tập thể quy mô lớn, gây nguy hiểm đến tính mạng của hàng trăm thực khách.
Để đảm bảo niềm vui trọn vẹn cho các ngày vui và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, Trạm Y tế phường xin gửi tới bà con bài hướng dẫn chi tiết về mẹo nhận biết thực phẩm hư hỏng và quy trình bảo quản nghiêm ngặt dành riêng cho các bữa cỗ đông người trong mùa hè nắng nóng.
I. MẸO NHẬN BIẾT NHANH THỰC PHẨM ĐÃ BỊ HƯ HỎNG, BIẾN CHẤT
Khi chuẩn bị một khối lượng thực phẩm lớn cho hàng chục, hàng trăm mâm cỗ, việc kiểm tra bằng mắt thường và cảm quan là vô cùng quan trọng. Gia chủ và đội ngũ nấu cỗ tuyệt đối không được sử dụng các loại thực phẩm có dấu hiệu sau:
1. Đối với nhóm thực phẩm tươi sống (Thịt, cá, hải sản)
- Thịt gia súc, gia cầm (Lợn, bò, gà): Thịt tươi mùa hè rất nhanh bị ươn. Nếu thấy thịt có màu sắc xỉn, thâm đen hoặc đỏ sẫm không đều, bề mặt thịt bị chảy nhớt, dính tay và có mùi hôi tanh khó chịu thì tuyệt đối phải loại bỏ. Đối với thịt gà, vịt, nếu phần da có vết xanh, thịt nhão, không có độ đàn hồi là thịt đã để lâu ngày hoặc từ gia cầm bị bệnh.
- Cá và hải sản: Cá tươi phải có mắt trong suốt, mang đỏ tươi, vảy bám chặt vào thân và thịt săn chắc. Ngược lại, nếu mắt cá đục, lõm sâu, mang màu xám lòng tôm, bụng phình to và thịt mềm nhũn, ấn vào lõm sâu không đàn hồi trở lại thì đó là cá đã ươn, nhiễm khuẩn nặng. Tôm, mực nếu bị ngả màu hồng mờ, đầu lỏng lẻo rơi khỏi thân thì tuyệt đối không được đưa vào thực đơn bữa cỗ.
2. Đối với nhóm rau, củ, quả tươi
- Do thời tiết nắng nóng, rau xanh rất dễ bị héo và thối rữa dưới đáy giỏ. Cần loại bỏ ngay những phần rau bị dập nát, chảy nước đen hoặc xuất hiện các đốm nấm mốc trắng, mốc xám.
- Đối với các loại củ như khoai tây, tuyệt đối không dùng những củ đã mọc mầm hoặc vỏ ngả sang màu xanh vì chứa hàm lượng chất độc solanine cực kỳ nguy hiểm, nấu chín cũng không hết độc.
3. Đối với các loại thực phẩm đã nấu chín (Thức ăn chờ lên mâm)
- Đây là nhóm nguy hiểm nhất vì thường được chuẩn bị trước từ vài tiếng. Thức ăn đã bị ôi thiu trong mùa hè sẽ có mùi chua, mùi hôi nồng, bề mặt xuất hiện các bong bóng bọt nhỏ (dấu hiệu của sự lên men vi khuẩn) hoặc bị chảy nhớt (nhất là đối với các món nộm, giò chả, thịt kho). Khi nếm thử thấy có vị lạ, vị chua hoặc cay tê đầu lưỡi thì phải hủy bỏ ngay lập tức, không được cố tình đun nấu lại để đãi khách.
II. HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH BẢO QUẢN THỰC PHẨM CHO BỮA CỖ TRONG MÙA HÈ
Nấu cỗ mùa hè đòi hỏi một quy trình bảo quản đặc biệt khắt khe hơn rất nhiều so với mùa đông. Bà con cần lưu ý và áp dụng nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:
1. Rút ngắn tối đa thời gian lưu trữ thực phẩm ở nhiệt độ thường
- Vào mùa hè, quy tắc vàng là: Không để thực phẩm (cả sống lẫn chín) ở nhiệt độ phòng quá 1 giờ đồng hồ. Đối với các bữa cỗ lớn, việc tập kết nguyên liệu thịt, cá phải được tính toán sát giờ chế biến. Nếu mua từ sáng sớm nhưng đến trưa mới nấu, bắt buộc phải bảo quản trong tủ đông, tủ mát hoặc sử dụng các thùng xốp lớn xếp đá lạnh xung quanh để giữ nhiệt.
2. Quản lý và bảo quản khu vực thức ăn đã chế biến xong
- Không xếp chồng chất: Thức ăn sau khi nấu chín (như thịt gà luộc, giò chả, tôm hấp) thường được chia sẵn ra đĩa để chờ lên mâm. Bà con tuyệt đối không được xếp chồng các đĩa thức ăn nóng lên nhau khi chưa nguội hẳn, vì hơi nóng bị tích tụ ở giữa sẽ làm thức ăn cực kỳ nhanh thiu.
- Sử dụng không gian thoáng mát: Khu vực chứa các đĩa thức ăn chuẩn bị lên mâm phải là phòng sạch sẽ, có quạt gió thông thoáng để thức ăn nhanh nguội, tuyệt đối không để ở nơi nắng hắt trực tiếp hoặc gần khu vực bếp nấu nóng bức.
- Che đậy nghiêm ngặt: Phải có màn tuyn hoặc lồng bàn lớn che đậy toàn bộ khu vực đĩa cỗ để ngăn chặn tuyệt đối ruồi, nhặng, gián xâm nhập truyền bệnh.
3. Nguyên tắc tách biệt tuyệt đối để tránh nhiễm khuẩn chéo
- Trong không gian chật hẹp của khu bếp nấu cỗ, việc để lẫn lộn đồ sống và đồ chín là nguyên nhân phổ biến nhất gây ngộ độc. Cần phân chia khu vực thớt, dao riêng biệt: Một khu chuyên thái thịt sống, một khu chuyên thái thịt chín và làm nộm.
- Tuyệt đối không dùng chung rổ rá đựng rau sống với rổ đựng thịt chín. Người phục vụ chạy bàn tuyệt đối không được dùng tay trần để bốc thức ăn chín vào đĩa.
4. Cảnh giác với các món ăn "nhạy cảm" trong mùa hè
- Trong thực đơn bữa cỗ ngày hè, hạn chế tối đa các món ăn tươi sống hoặc có tính chất dễ lên men như: Tiết canh, gỏi cá, nem chua, nộm sứa, các món cuốn sẵn có sử dụng rau sống.
- Đối với các món canh, súp, nếu nấu từ sáng nhưng đến trưa mới ăn, trước khi múc ra bát cho khách, bắt buộc phải bật bếp đun cho sôi sùng sục trở lại để tiêu diệt các vi sinh vật phát sinh trong quá trình chờ đợi.
"Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm", một bữa cỗ trọn vẹn và văn minh không chỉ đo bằng số lượng món ăn hay sự linh đình, sang trọng, mà thước đo cao nhất chính là sự an toàn tuyệt đối cho sức khỏe của những người tham dự. Hãy là những gia chủ thông thái, những người nấu cỗ có tâm và có trách nhiệm. Tuyệt đối không chủ quan, không làm ngơ trước các dấu hiệu mất an toàn thực phẩm, đặc biệt là trong những ngày hè nắng nóng cao điểm này.
Vì sức khỏe của bản thân, của gia đình và của toàn thể cộng đồng, chúng ta hãy cùng nhau thực hiện nghiêm túc các hướng dẫn về an toàn thực phẩm./.